kruiden: algemeen

Geschiedenis

Oorspronkelijk werden kruiden geassocieerd met magie en gebruikt door de sjamaan, meestal een vrouw. Later (ca. 600 voor Christus) werd er onderscheid gemaakt tussen sjamanen en genezers. Bij opgravingen in Ma Wang Dui zijn teksten gevonden waarin kruidenvoorschriften en magie gemengd zijn. Onderliggend aan deze teksten is de gedachte dat ziekte de manifestatie van kwade geesten is, welke verdreven moet worden met rituelen, gezang en spreuken met toevoeging van kruiden. De medicijnen dienden te worden bekracht met spreuken en rituelen op een heilige plaats op een bepaalde tijd. De aromatische geur van bepaalde kruiden zou invloed hebben op de kwade geesten en op de spirituele krachten van een persoon.
Later, na Christus, werd geloofd in de kracht van de waarneming en het begrijpen van de natuurlijke wereld. Na het schrijven van de huang di nei jing wordt de geneeskunde gebaseerd op principes van de natuurlijke krachten, yin en yang en de vijf fasen (ook vijf bewegingen of wu xing). De ontwikkeling van de kruidengeneeskunde is ook beÔnvloed door de alchemie, de studie van een lang leven door verandering van materie. Belangrijker dan de huang di nei jing zijn de shen nong ben cao en de shang han lun voor de kruidengeneeswijze. De ben cao is het eerst boek waarin individuele kruiden worden beschreven. De ben cao wordt gedacht geschreven te zijn rond het jaar 100, maar is gereconstrueerd in de 5e eeuw. Er staan 364 kruiden in, ťťn voor elke dag van het jaar. Er zijn 252 plantaardige, 45 minerale en 67 dierlijke substanties beschreven. Deze substanties zijn onderverdeeld in 3 nivo's: hemels, menselijk en aards of hoogste, middelste en laagste kwaliteit. De hoogte kwaliteit verzorgt het leven, de middelste verzorgt constitutie en de laagste kwaliteit verdrijft ziekte. Ook krijgt elk medicijn een smaak (wei) en temperatuur karakteristiek (qi). Ook is eventuele toxiciteit opgeschreven en de werking van de medicijnen, meestal in termen van symptomen. Van hieruit ontwikkelde de literatuur zich in twee richtingen. Eťn om steeds nieuwe substanties toe te voegen en de bestaande kennis te herevalueren en nieuwe toepassingen toe te voegen. En de andere om de theorie van TCM en de empirisch gevonden effecten te relateren.

Basis

Aan de basis van de Chinese kruidengeneeswijze ligt een diepgaande bestudering van kruiden en hun eigenschappen. Deze zijn ontstaan door een nauwkeurige observatie van de natuur en van de manieren waarop gewonde of zieke dieren zichzelf genezen door het eten van bepaalde kruiden of planten. De Chinese kruidengeneeswijze is uitgegroeid tot een uiterst geavanceerde en complexe discipline.

Er zijn ongeveer driehonderd stoffen die regelmatig in de kruidenformules voorkomen. Elk van die stoffen wordt beschreven met de termen smaak, temperatuur en meridiaantrofisme. De vijf smaken zijn bitter, zoet, scherp, zout en zuur. De temperatuur is koud, koel, warm, heet of neutraal. En het trofisme geeft het verband aan met meridianen of organen (zang fu) het kruid werkt. Zo heeft elk kruid zijn eigen qi en werking op de harmonie in het lichaam. Een overzicht van de gebruikte plantdelen is hier gegeven.

Therapie

Als u Chinese kruiden wilt gebruiken is het van groot belang om een erkende Chinese kruidengeneeskundige te bezoeken en niet zelf ermee te gaan experimenteren. Chinese kruidengeneeskunde is gebaseerd op een heel andere manier van denken over het lichaam dan gebruikelijk is in het westen. De reguliere huisarts zal geen Chinese kruiden voorschrijven. Indien u een ernstige aandoening hebt, moet u eerst uw huisarts raadplegen voor u naar een Chinese kruidengeneeskundige gaat.

Het is goed mogelijk om Chinese kruidengeneeskunde te combineren met een reguliere behandeling, en dan is het van groot belang dat beide behandelaars precies weten wat u doet. Een aantal Chinese kruidenartsen kent zowel de Chinese als de westerse geneeskunde.

Denk eraan om de kruidengeneeskundige precies te vertellen welke andere medicijnen u inneemt, of welke behandelingen u ondergaat, omdat de werking van de kruiden daardoor kan veranderen.

In westerse kruidentherapieŽn wordt meestal maar ťťn geneeskrachtig kruid tegelijk gebruikt. Een Chinese arts geeft een kruidenformule die speciaal voor u is samengesteld.Kruidengeneeswijze wordt ook wel omschreven als de laatste mogelijkheid binnen TCM, omdat door het innemen van kruiden de energie van een persoon versterkt en gestuurd wordt, terwijl andere behandelmethoden de energie minder versterken en de persoon meer het werk laten doen.

Tijdens mijn stage in China (Qingdao, Shandong) zag ik diabetes patiŽnten met necrotische (afstervende) tenen, die tweemaal daags een voetenbad van gekookte ruwe Chinese kruiden namen. Voor patiŽnten die in een redelijk vroeg stadium met de behandeling begonnen, konden alle of zeker de meeste tenen gered worden van afsterving. En dat terwijl de westers opgeleide artsen nog als enig alternatief afzagen hadden.

Vormen van kruiden voor inname

Chinese kruiden worden in verschillende vormen verkocht. De therapeut kan u vertellen hoe vaak u de kruiden moet gebruiken en in welke hoeveelheden (dosering). In Nederland zijn de kruiden verkrijgbaar als (bereiding):
  • Ruwe kruidenformules. Dit zijn zorgvuldig afgewogen onbewerkte kruidenmengsels in plastic zakken. De inhoud van ťťn zak wordt gedurende een of twee dagen gekookt, bij voorkeur in een aardewerken pot. In zo'n pot blijven de medicinale eigenschappen van de kruiden het best bewaard. De kruidenarts kan u precies vertellen hoe u de kruiden het best kunt bereiden. Ik ken een apotheek die werkt met vermalen ruwe kruiden, die korte tijd gekookt moeten worden.
  • Gepatenteerde kruidenformules in pil- of tabletvorm. Deze term wordt gebruikt voor beproefde formules voor veelvoorkomende aandoeningen. Een standaardrecept schrijft driemaal daags acht tot tien kleine pilletjes voor. Dit is handiger voor mensen die geen tijd hebben om de kruiden zelf te bereiden. Maar de pilletjes bevatten een standaardsamenstelling voor de behandeling van een specifiek probleem en zijn dus vaak niet toegesneden op uw persoonlijke toestand.
  • Geconcentreerde granulaten. Dit zijn bereidde en geconcentreerde ruwe kruidenformules. Aan een formule kunnen echter wel toevoegingen gedaan worden.
  • Tincturen, kruiden opgelost in alcohol.
  • Zalven, vloeistoffen of poeders voor uitwendig gebruik. Voor veelvoorkomende kwalen zoals brandwonden, zwemmerseczeem, bloedingen en botproblemen, bestaan zalven of vloeistoffen.
In de praktijk gebruik ik voornamelijk met geconcentreerde granulaten. De poeders zijn gemakkelijk in te nemen met een beetje lauw-warm water. Er hoeft dus niet twee-en-een-half uur gekookt te worden, zoals met ruwe kruiden. Tevens is het met poeders mogelijk de formule aan te passen en uit te breiden naar behoefte van de individu. Voor kinderen kunnen eventueel tincturen worden besteld of pilletjes voorgeschreven. Zalven bieden de mogelijkheid om direct op de plaats te worden gesmeerd.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van Chinese kruidenformules treden in principe niet op. De formule is toegespitst op de persoon en neemt alle kenmerken mee. Wanneer er dus bijwerkingen zijn, is de formule niet voldoende afgestemd op de persoon. Natuurlijk kan dit voor komen en dat is niet zo erg. De bijwerkingen zijn vaak mild van karakter en stoppen wanneer u met de kruiden stopt. Neem dan contact op met uw therapeut om de formule aan te passen.
kruiden: algemeen

Geschiedenis

Oorspronkelijk werden kruiden geassocieerd met magie en gebruikt door de sjamaan, meestal een vrouw. Later (ca. 600 voor Christus) werd er onderscheid gemaakt tussen sjamanen en genezers. Bij opgravingen in Ma Wang Dui zijn teksten gevonden waarin kruidenvoorschriften en magie gemengd zijn. Onderliggend aan deze teksten is de gedachte dat ziekte de manifestatie van kwade geesten is, welke verdreven moet worden met rituelen, gezang en spreuken met toevoeging van kruiden. De medicijnen dienden te worden bekracht met spreuken en rituelen op een heilige plaats op een bepaalde tijd. De aromatische geur van bepaalde kruiden zou invloed hebben op de kwade geesten en op de spirituele krachten van een persoon.
Later, na Christus, werd geloofd in de kracht van de waarneming en het begrijpen van de natuurlijke wereld. Na het schrijven van de huang di nei jing wordt de geneeskunde gebaseerd op principes van de natuurlijke krachten, yin en yang en de vijf fasen (ook vijf bewegingen of wu xing). De ontwikkeling van de kruidengeneeskunde is ook beÔnvloed door de alchemie, de studie van een lang leven door verandering van materie. Belangrijker dan de huang di nei jing zijn de shen nong ben cao en de shang han lun voor de kruidengeneeswijze. De ben cao is het eerst boek waarin individuele kruiden worden beschreven. De ben cao wordt gedacht geschreven te zijn rond het jaar 100, maar is gereconstrueerd in de 5e eeuw. Er staan 364 kruiden in, ťťn voor elke dag van het jaar. Er zijn 252 plantaardige, 45 minerale en 67 dierlijke substanties beschreven. Deze substanties zijn onderverdeeld in 3 nivo's: hemels, menselijk en aards of hoogste, middelste en laagste kwaliteit. De hoogte kwaliteit verzorgt het leven, de middelste verzorgt constitutie en de laagste kwaliteit verdrijft ziekte. Ook krijgt elk medicijn een smaak (wei) en temperatuur karakteristiek (qi). Ook is eventuele toxiciteit opgeschreven en de werking van de medicijnen, meestal in termen van symptomen. Van hieruit ontwikkelde de literatuur zich in twee richtingen. Eťn om steeds nieuwe substanties toe te voegen en de bestaande kennis te herevalueren en nieuwe toepassingen toe te voegen. En de andere om de theorie van TCM en de empirisch gevonden effecten te relateren.

Basis

Aan de basis van de Chinese kruidengeneeswijze ligt een diepgaande bestudering van kruiden en hun eigenschappen. Deze zijn ontstaan door een nauwkeurige observatie van de natuur en van de manieren waarop gewonde of zieke dieren zichzelf genezen door het eten van bepaalde kruiden of planten. De Chinese kruidengeneeswijze is uitgegroeid tot een uiterst geavanceerde en complexe discipline.

Er zijn ongeveer driehonderd stoffen die regelmatig in de kruidenformules voorkomen. Elk van die stoffen wordt beschreven met de termen smaak, temperatuur en meridiaantrofisme. De vijf smaken zijn bitter, zoet, scherp, zout en zuur. De temperatuur is koud, koel, warm, heet of neutraal. En het trofisme geeft het verband aan met meridianen of organen (zang fu) het kruid werkt. Zo heeft elk kruid zijn eigen qi en werking op de harmonie in het lichaam. Een overzicht van de gebruikte plantdelen is hier gegeven.

Therapie

Als u Chinese kruiden wilt gebruiken is het van groot belang om een erkende Chinese kruidengeneeskundige te bezoeken en niet zelf ermee te gaan experimenteren. Chinese kruidengeneeskunde is gebaseerd op een heel andere manier van denken over het lichaam dan gebruikelijk is in het westen. De reguliere huisarts zal geen Chinese kruiden voorschrijven. Indien u een ernstige aandoening hebt, moet u eerst uw huisarts raadplegen voor u naar een Chinese kruidengeneeskundige gaat.

Het is goed mogelijk om Chinese kruidengeneeskunde te combineren met een reguliere behandeling, en dan is het van groot belang dat beide behandelaars precies weten wat u doet. Een aantal Chinese kruidenartsen kent zowel de Chinese als de westerse geneeskunde.

Denk eraan om de kruidengeneeskundige precies te vertellen welke andere medicijnen u inneemt, of welke behandelingen u ondergaat, omdat de werking van de kruiden daardoor kan veranderen.

In westerse kruidentherapieŽn wordt meestal maar ťťn geneeskrachtig kruid tegelijk gebruikt. Een Chinese arts geeft een kruidenformule die speciaal voor u is samengesteld.Kruidengeneeswijze wordt ook wel omschreven als de laatste mogelijkheid binnen TCM, omdat door het innemen van kruiden de energie van een persoon versterkt en gestuurd wordt, terwijl andere behandelmethoden de energie minder versterken en de persoon meer het werk laten doen.

Tijdens mijn stage in China (Qingdao, Shandong) zag ik diabetes patiŽnten met necrotische (afstervende) tenen, die tweemaal daags een voetenbad van gekookte ruwe Chinese kruiden namen. Voor patiŽnten die in een redelijk vroeg stadium met de behandeling begonnen, konden alle of zeker de meeste tenen gered worden van afsterving. En dat terwijl de westers opgeleide artsen nog als enig alternatief afzagen hadden.

Vormen van kruiden voor inname

Chinese kruiden worden in verschillende vormen verkocht. De therapeut kan u vertellen hoe vaak u de kruiden moet gebruiken en in welke hoeveelheden (dosering). In Nederland zijn de kruiden verkrijgbaar als (bereiding):
  • Ruwe kruidenformules. Dit zijn zorgvuldig afgewogen onbewerkte kruidenmengsels in plastic zakken. De inhoud van ťťn zak wordt gedurende een of twee dagen gekookt, bij voorkeur in een aardewerken pot. In zo'n pot blijven de medicinale eigenschappen van de kruiden het best bewaard. De kruidenarts kan u precies vertellen hoe u de kruiden het best kunt bereiden. Ik ken een apotheek die werkt met vermalen ruwe kruiden, die korte tijd gekookt moeten worden.
  • Gepatenteerde kruidenformules in pil- of tabletvorm. Deze term wordt gebruikt voor beproefde formules voor veelvoorkomende aandoeningen. Een standaardrecept schrijft driemaal daags acht tot tien kleine pilletjes voor. Dit is handiger voor mensen die geen tijd hebben om de kruiden zelf te bereiden. Maar de pilletjes bevatten een standaardsamenstelling voor de behandeling van een specifiek probleem en zijn dus vaak niet toegesneden op uw persoonlijke toestand.
  • Geconcentreerde granulaten. Dit zijn bereidde en geconcentreerde ruwe kruidenformules. Aan een formule kunnen echter wel toevoegingen gedaan worden.
  • Tincturen, kruiden opgelost in alcohol.
  • Zalven, vloeistoffen of poeders voor uitwendig gebruik. Voor veelvoorkomende kwalen zoals brandwonden, zwemmerseczeem, bloedingen en botproblemen, bestaan zalven of vloeistoffen.
In de praktijk gebruik ik voornamelijk met geconcentreerde granulaten. De poeders zijn gemakkelijk in te nemen met een beetje lauw-warm water. Er hoeft dus niet twee-en-een-half uur gekookt te worden, zoals met ruwe kruiden. Tevens is het met poeders mogelijk de formule aan te passen en uit te breiden naar behoefte van de individu. Voor kinderen kunnen eventueel tincturen worden besteld of pilletjes voorgeschreven. Zalven bieden de mogelijkheid om direct op de plaats te worden gesmeerd.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van Chinese kruidenformules treden in principe niet op. De formule is toegespitst op de persoon en neemt alle kenmerken mee. Wanneer er dus bijwerkingen zijn, is de formule niet voldoende afgestemd op de persoon. Natuurlijk kan dit voor komen en dat is niet zo erg. De bijwerkingen zijn vaak mild van karakter en stoppen wanneer u met de kruiden stopt. Neem dan contact op met uw therapeut om de formule aan te passen.

©Stefan van der Sanden, 2014-10-31
http://www.krachtigekruiden.nl